على بن موسى الرضا عليه السّلام از آن چشمه آب خورده و بدان موضع غسل فرموده است « خلاف ظاهر عبارت است ، چه اين خبر از حضرت امير و از زمان مستقبل خبر مىدهد ، و مترجم به صيغهء ماضى ترجمه نموده ، علاوه فقرهء آب خوردن حضرت را از آن چشمه ندارد ، و شايد مصنف يا مترجم تاريخ قم شنيده باشد كه حضرت از آن چشمه آب خورده و از آن چشمه غسل فرموده‌اند ، لذا اين‌گونه تعبير يا ترجمه نموده است ! و بعضى « 1 » احتمال تصحيف در اين عبارت داده‌اند كه عبارت خبر « و منه يغتسل المرضى » بوده و به تصحيف كتاب و نساخ و منه يغتسل الرضا شده ، چه رضا و مرضى در خط كوفى خيلى شبيه بهم است . « و ايضا همدانى روايت مىكند از ابى منذر هشام بن سائب كلبى كه چون فتيبة بن مسلم بر فيروز كسرى يزدجرد ظفر يافت در آن وقت كه خراسان را فتح كرد و مسخر گردانيد ، دختر فيروز را « شاه فرند » نام بگرفت و با آن دختر صندوقكى بود ، و قتيبه او را با صندوق نزد حجاج بن يوسف فرستاد و حجاج او را به پيش وليد عبد الملك مروان فرستاد ، و وليد از او پسرى ناقص « يزد » نام آورد . و حجاج سر آن صندوق را بگشاد در آن‌جا كتابى يافت در ذكر خواص شهرها كه قباد آن را از ديگر شهرها جدا كرده بود ، تميز نمود و ذكر وزن آب‌ها و خاك‌ها كه تا هر موضع كه نيكوتر و بهتر باشد قباد بدان شهرى جهت منزل خود بنا نهد » . چنين گويد مصنف اين كتاب « 2 » حسن بن محمد كه من از آن كتاب خواص قم بر گرفتم و بدانستم و بر آن اختصار كردم و آن‌چنان يافتم كه بهترين مواضع به نزهت از اقليم مملكت قباد سيزده موضع‌اند : اول « تل ماستر » به قم و گويند كه آن پشته‌ايست كه بر طبرش « 3 » مشرف است . و همچنين يافتم كه نيكوترين و بزرگترين اهل بقعه‌هاى اقليم او ، اهل ده موضعند و قم يكى از آن مواضع ده‌گانه است ، و كمترين اهل اقليم او در نظر كردن در خواتيم كارها و عواقب امور اهل هشت موضع‌اند ، و « طخرود » كه از جملهء قراى قم است يكى از آن مواضع هشت‌گانه است ، و از اين قريه طخرود چهار هزار مرد با سفيدهان بكشتند به سبب خفت و كم

--> ( 1 ) - مرحوم حاج ميرزا محمد ارباب قمى در اربعين الحسينيه ( مؤلف ) ( 2 ) - يعنى مؤلف تاريخ قديم قم ( د ) ( 3 ) - تفرش ( د ) .